Prof. dr hab. Stanisław Jan Mrówczyński pracuje w Instytucie Fizyki AŚ w Kielcach oraz w Instytucie Problemów Jądrowych im. Andrzeja Sołtana w Warszawie. Jego specjalności to fizyka cząstek elementarnych oraz fizyka teoretyczna. Profesor jest laureatem wielu nagród. Na temat wywiadu – jednego z elementów konkursu „Poszukiwanie talentów”, na który się zdecydowałem, zainspirowała mnie jedna z prac Profesora a mianowicie: „Podróże do przeszłości, czyli fizyków kłopoty z czasem – ROBACZE DZIURY”. Skontaktowałem się poprzez email i umówiłem na spotkanie. Z profesorem spotkałem się na uczelni(Akademia Świętokrzyska). A oto jego efekty:

Podróże w czasie

Czy podróże w czasie są możliwe z punktu fizycznego?

Fizycy zawsze stoją na takim stanowisku że wszystko co nie jest zabronione czyli jest możliwe powinno istnieć. W związku z tym pytanie: Jakie są argumenty za tym że podróże w czasie są niemożliwe. Fizycy przez lata w ogóle się tym nie zajmowali i wreszcie zauważyli że jest pewna bardzo poważna trudność. Jest to problem z naruszaniem tak zwanej zasady przyczynowości. Zasada przyczynowości jest to coś tak oczywistego że nawet nie trzeba było tego formułować jako zasady. Jest to zasada która mówi że skutek następuje po przyczynie. Najpierw mamy przyczynę i później skutek a nie odwrotnie. Może się wydawać że ta zasada jest taka oczywista że nie ma o czym gadać. Ale zastanówmy się teraz gdyby podróże w czasie były możliwe. Teraz wyobraź sobie że cofasz się w przeszłość i zabijasz swojego dziadka który był młodym człowiekiem i twój Ojciec się jeszcze nie narodził. Gdyby taka sytuacja nastąpiła wtedy nie wiadomo co z tobą zrobić, czyli głównym argumentem przeciwko możliwości podróży w czasie jest naruszenie zasad. Ponieważ wtedy cała fizyka i całe nasze wyobrażenie o świecie by się rozsypało.

Może można się cofnąć w czasie ale tylko jako obserwator?

No więc właśnie teraz są próby takiego rozumowania że być może można się cofnąć ale nie można broić w tej przeszłości. No tu oczywiście powstają następne paradoksy. To o czym mówiliśmy to paradoks dziadka. Ale możemy mówić że jest paradoks wolnej woli. Jeżeli tak jak ustaliliśmy nie można tak jakby zepsuć tego co było to cofnięcie w czasie byłoby bardzo dziwne. Byśmy się cofnęli ale mielibyśmy bardzo ograniczone pole działanie, nasza wola byłaby ograniczona co niektórzy nazywają paradoksem wolnej woli. Ale jest grupa fizyków która uważa ze pomimo to, nie jest to sprawa wolnej woli, że być może jest tak że swoiste prawa fizyki określają co wolno w przeszłości a czego nie wolne i że być może owe prawa fizyki już powodują że my w tej przyszłości broić nie możemy. Spróbuje lepiej wyjaśnić o co idzie. Otóż my wiemy że są najróżniejsze zjawiska które są możliwe i takie które nie są możliwe. Jak na przykład rzucimy kamień to kamień leci po określonej trajektorii, nie leci tak że najpierw płasko później do góry czy coś takiego tylko leci po określonej trajektorii zgodnie z prawami fizyki. I w związku z tym niektórzy sądzą i nawet takie są rozważania które zdają się potwierdzać że być może dopuszczalne są podróże w czasie i które nie prowadzą do paradoksów przyczynowych. I po pierwsze to co chciałem powiedzieć są bardzo poważne argumenty przeciwko i też jakby wizja jak można by te problemy obejść. A teraz z drugiej strony, więc są rzecznicy, którzy sądzą że podrożę w czasie są możliwe. Tutaj jest cały szereg argumentów. Ja nie wiem czy czytałeś „Wehikuł czasu” słynną książkę. (Czytałem, kilka lat temu). W każdym razie w „Wehikule czasu”…co jest ciekawe, ta książka powstała jeszcze przed teorią względności w pierwszych latach XX wieku. I tam właściwie te argumenty są dosyć precyzyjnie sformułowane. Dlaczego można. Wydaje się że to powinno być możliwe. Skoro czas ma trochę taką naturę jak jeden z wymiarów przestrzeni. A w tej przestrzeni poruszamy się w przód i w tył, to dlaczego mieli byśmy się poruszać w czasie tylko w jednym kierunku. Ale teraz co jest ważne czy nam się to podoba czy nie to w fizyce takie namiastki podróży w czasie się pojawiają, pojawiają się gdy my analizujemy pewne zjawiska kwantowe, to tam się okazuje że mamy do czynienia z podróżą w wstecz czasie tyle że te podróże są tak króciutkie że tam się tak jakby nic groźnego stać nie może. Czyli jest to pierwszy argument. Ze w świecie kwantowym krótkoterminowe podróże w czasie są, więc to oczywiście jest tak jakby kuszące że jeżeli są małe to dlaczego nie, prawdziwe. Natomiast drugi chyba najważniejszy argument, pochodzi z… o ile dobrze pamiętam… z przełomu lat czterdziestych i pięćdziesiątych, otóż okazało się że na gruncie bardzo dobrej teorii fizycznej jaką jest Ogólna teoria względności sformułowana przez Einsteina, bardzo wybitny matematyk Gödel Kurt znalazł rozwiązanie które opisuje sytuacje taką że jakby obserwator porusza się po pętli. Ale ta pętla jest nie w przestrzeni co by byłoby za łatwo sobie wyobrazić ale ta pętla odbywa się w czasie to znaczy można wykazać ze po spędzeniu pewnego czasu obserwator znalazł się w tym samym punkcie czasu, co oznacza ze przez pewien czas musiał być w przeszłości. Znalezienie tego rozwiązania Gödela wywołało spore zainteresowanie i sam Einstein się z tym bardzo pieklił. Są wspomnienia Einsteina który pisze że ten problem On uważa za nie rozwiązany. W każdym bądź razie później wskazano argumenty że te rozwiązanie Gödela jest jakby nie fizyczne czyli odpowiada sytuacji której nie da się zrealizować. I tak jakby sprawa została odepchnięta na bok. Ale po jakiś czterdziestu latach ona wróciła i już w takich bardziej współczesnych ujęciach że być może są takie jakby kanały czasoprzestrzeni przez które my podróżując byśmy się poruszali nie tylko w czasie ale i w przestrzeni i co gorsza moglibyśmy się cofać. Teraz nie ma jakby takiego zdecydowanego rozstrzygającego argumentu czy to jest wykluczone czy jest to jednak możliwe. I To jest też taki problem że nie wiadomo czy będzie w najbliższej przyszłości rozstrzygnięty.

Jeżeli podróże w czasie byłyby możliwe to przy użyciu czego?

Więc w ostatnich latach dyskusja która, się toczyła to czy podróże są fundamentalnie możliwe to znaczy czy dysponując nie rzeczywistą technologią ale tylko wyobrażalną technologią czy one są możliwe. Natomiast jakieś tam wyobrażenie jakie warunki muszą być spełnione to my fizycy mamy. To jest szczerze mówiąc zupełne Science – Fiction w związku z tym raczej są dyskusje czy są to wyobrażalne technologie czy nie wyobrażalne. Czy są to technologie które nie naruszają podstawowych praw fizyki. Żebyśmy np. pewne rzeczy ustalili, podróż z prędkością powiedzmy 99% prędkości światła jest technologicznie nie możliwa, bo to by było określone prędkością bliską 300 tyś kilometrów na sekundę, ale przynajmniej prawa fizyki tego nie zabraniają. Więc być może w jakiś super warunkach w czasie zupełnie nie wyobrażalnym i gdy nastąpi jakiś niebywały postęp techniczny, no to takie podróże być może będą możliwe. Natomiast podróże z prędkością większą niż prędkość światła, wiemy że są niemożliwe. Jeżeli byśmy nawet ustawili czy podróże w czasie są możliwe to czy taki makroskopowy czyli tak duży obiekt taki jak człowiek może taką podróż odbyć? My wiemy ze gdyby człowiek się chciał wślizgnąć do czarnej dziury to najprawdopodobniej zostałby rozerwany na horyzoncie dlatego że tam zgodnie z naszą wiedzą panuje ogromne pole grawitacyjne. To pole gwałtownie się zmienia, więc gdyby człowiek leciał nogami w dół to nogi już byłyby bardzo mocno ciągnięte a głowa jeszcze nie więc byłyby rozrywany. Są to tak zwane siły pływowe. Powodują one że oceany się podnoszą. Działa księżyc ze swoja grawitacją, a ziemia już wtedy nie jest już jako całość tylko fragment. Więc jak fragment człowieka będzie ciągnięty a reszta nie to będzie rozrywany. Tą podróż można by odbyć w warunkach które nie będą zakładały istnienia nieskończenie wielkich sił, więc tutaj mamy tak jakby bardzo wiele poziomów. Czy podróż jest w ogóle dopuszczalnie możliwa? Czy ta podróż byłaby do wykonania dla obserwatora którego tak sobie wyobrażamy a nie pojedynczego elektronu.

A gdybyśmy założyli że udało nam się skonstruować pojazd któremu udało by się wślizgnąć do czarnej dziury? Spełniałby wszystkie warunki.

Więc właśnie dotykasz ważnego punktu. Właśnie wokół tego dotyczy dyskusja. Czy jest to możliwe. Zainteresowanie w ostatnich latach brało się stąd że wydaje się że można wymyślić warunki że ta podróż wstecz w czasie odbywała się w bezwzględnie spokojnych warunkach, bez jakiś takich kosmicznych katastrof. Mi się wydaje ze w tego typu kwestiach wśród fizyków nie ma wielkiej zgody. Jest taki znany fizyk amerykański „Kiptor” który uważa że podróże są możliwe. Jest także Igor Nowikow, który uważa że też jest możliwe. Ale w nauce mamy wielu sceptyków. A nauka się zawsze rozwija dzięki temu że jest walka między entuzjastami a sceptykami. Czym się różni nauka od paranauki? Paranauka to właśnie ludzie coś opowiadają opowiadają ale wszystko grzęźnie w opowieściach. Natomiast jak w nauce jakiś fakt zostaje…Jest Weryfikacja. W związku z tym krytyka sceptyków i niedowiarków jest bardzo ważna. Niektórzy mówią że naukowcy są tacy konserwatywni, nie chcą się oswoić z nowymi ideami. Często przytaczana jest pewna historia że słynni naukowcy francuscy z XVIII wieku nie chcieli uwierzyć w relacje mieszczan którzy opowiadali że kamienie spadły z nieba. Dzisiaj wiemy ze to były meteoryty i to nie było bardzo dziwne zjawisko, ale jest to dowód tego że Ci naukowcy owych czasów byli tacy…źle się zachowywali bo nie chcieli uwierzyć. Niektórzy teraz taką opinią się podpierają mówiąc że ktoś tam opowiadał ze widział że woda płynęła pod górę a nie w dół jak powinna a inni mu nie chcą uwierzyć więc powołują się na ten przykład. Dla mnie na przykład tak jakby nie służy krytyce naukowców tylko jest pochwałą. Dlaczego? Bo z tego powodu że Ci uczeni nie chcieli uwierzyć nic złego się nie stało natomiast to zmusiło tych rzeczników którzy twierdzili że są meteoryty żeby przedstawić dowody. Już po kilkudziesięciu latach jak dowody zostały zebrane i świadectwa nie budziły wątpliwości to meteoryty zostały uznane. Więc w naukę wbudowany jest system poprawiania. Nauka się ciągle zmienia. My się mylimy. Ale istnieje metoda poprawiania błędów. Dzięki temu kwestie pewne wyjaśniane są. Natomiast zawsze w problemach które są na froncie jedni uważają tak a inni uważają inaczej. No i jedyne co jest pozytywne że zwykle gdy opadnie kurz dyskusji i upłynie trochę czasu to kwestie są zwykle wyjaśniane. No i ja też myślę że ten problem dotyczący podroży w czasie będzie wyjaśniony chodź jest tak fundamentalny i tak trudny a z drugiej strony jakby nie tu żadnego wsparcia eksperymentalnego. Dlatego jednak Fizyka to szczególna nauka. Z jednej strony jest fizyka teoretyczna którą Ja się zajmuję, a w praktyce działania matematyczne. Ale te działania które ukierunkowane są poprzez eksperyment, ponieważ te dziedziny które mają wsparcie ze strony eksperymentów, te kierunki się rozwijają. Natomiast takie dziedziny które zdane są tylko na teoretyczne spekulacje, no to tutaj szybkiego rozstrzygnięcia nie można się spodziewać. Ja obawiam się że w perspektywie mojego życia ta kwestia będzie dzieliła ludzi.

Strona Prof. dr hab. Stanisław Jana Mrówczyńskiego http://www.fuw.edu.pl/~mrow/

Artykuł Robacze Dziury http://www.fuw.edu.pl/~mrow/pop-papers/Polityka-2-2000.pdf

Pobierz:

wyszukiwarka_allegro

Ileż to razy obiecywano Ci piwo, za zakład, za pomoc, za wygraną grę, za… ot tak po prostu. U ilu znajomych „masz piwo”? Przecież chodzi o relacje. Warto się przypomnieć.
PS czasem chodzi o kawę
PS2 czy czasem nie jesteś też Obiecywaczem?